تحلیل ساختمان و تعیین حوضه آبگیر قنات ثلاثه گناباد

چکیده مقاله

یکی از منحصر به فردت رین قنا تهای دشت گناباد، قنات ثلاثه است. قناتی که دارای یک مادرچاه و منطقه ترهکار بوده و به سمت پایین دست به 3 رشته تقسیم میگردد. هدف این تحقیق ، مطالعه ساختمان و تعیین حدود حوضه آبگ یر قنات است. به این منظور، بر اساس تصاویر ماهوارهای و پیمای شهای صحرایی، مسیر رشتهها ی قنات در دشت شناسایی و ترسیم شد. همچنی ن با استفاده از نقشههای توپوگرافی منطقه، اندازه گیری شیب کوره قنات و اطلاعات سطح آب چا ههای مشاهدهای دشت، عمق مادرچاه رشته اصلی و فرعی برآورد و طول قسمت آبگون قنات برآورد گردید. در نهایت با توجه به طول بخش ترهکار قنات و مسیر ترهکار قناتهای اطراف، هیدروژئولوژی و هیدرولوژ ی بالادست قنات، حدود حوضه آبگیر قنات تعیین شد. قنات دارای سه رشته اصلی و یک رشته فرعی به طول کلی 36 کیلومتر و 514 حلقه چاه است. عمق مادرچاه رشته اصلی و فرعی به ترتیب حدود 135 و 116 متر برآورد گردید. عمق سطح آب زیرزمینی در محل مادرچاه رشته اصلی 131 متر و در محل مادرچاه رشته فرعی حدود 119 متر برآورد گردید بنابراین رشته فرعی چندین سال است که خشک شده است. قسمت آبگون قنات حدود 550 متر و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 43 کیلومترمربع برآورد گردید. با افت سطح آب زیرزمینی در دشت و کاهش طول ترهکار قنات، آبدهی آن در آینده کاهش خواهد یافت. لذا برای جلو گیری از ای ن موضوع، علاوه بر کنترل برداشت از منابع آب زیرزمینی و اجرای طرح های تغذیه مصنوعی آبخوان، ادامه پیشکار قنات پیشنهاد میگردد. به منظور حفظ و نگهدار ی این قنات، از هر گونه توسعه در حوضه آبگیر که منجر به افزایش بهره برداری از منابع آب و همچنین اقداماتی که سبب کاهش میزان نفوذ بارش در حوضه م یگردد )مانند عملیات معدن کاری(، باید جلوگیری شود.