ارزیابی تنوع زیستی و همباشی گیاهان مرتعی در محیط R، بسته tabula (مطالعه موردی: اثر قرق مرتع)

Abstract

چرای دام تأثیرات مهمی بر پویایی و تنوع زیستی پوشش گیاهی مراتع مناطق خشک دارد و قرق مرتع به عنوان یک روش موثر به طور گسترده برای احیای مراتع تخریب شده در مناطق خشک پذیرفته شده است. پژوهش حاضر به کارایی بسته tabula در مطالعات جامعه شناسی گیاهی و ارزیابی تنوع زیستی در مراتع قرق و تحت چرا در شهرستان زیرکوه، خراسان جنوبی می‌پردازد. بدین منظور، براساس آثار تخریب ناشی از چرای دام و تراکم هجوم علف‌های مهاجم، شدت چرا به طور متوسط تشخیص داده شد. همچنین در مجاورت این مرتع، قطعه ای به مدت حداقل 30 سال به عنوان قرق در نظر گرفته شده است. ابتدا تعداد 60 پلات 4 متر مربعی در منطقه معرف هر دو مرتع مستقر شد و تعداد پایه گیاهی موجود در پلات شمارش شد. پس از نصب و فراخوانی بسته tabula، برای محاسبه مولفه‌های تنوع زیستی (تنوع آلفا و بتا) شامل غنا، تنوع، غالبیت، یکنواختی و ضرایب تشابه یا فاصله از توابع richness ، composition ، heterogeneity ، evenness ، turnover ، similarity ، occurrence و plot_spot استفاده شد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که تعداد گونه، تعداد پایه، شاخص‌های تنوع گونه‌ای و یکنواختی گونه‌ای در مراتع تحت چرای دام بیشتر از مرتع قرق است. شاخص‌های غالبیت گونه‌ای در مرتع قرق بیشتر از مرتع تحت چرای دام است. چرای دام باعث افزایش فراوانی گونه چمن پیاز دار (Po.bu) شده است. مقادیر شاخص‌های تنوع بتای ویتاکر نشان داد که 45 درصد گونه‌ها از ابتدا تا انتهای نمونه‌برداری تغییر می‌کنند.