بررسی تأثیر سامانه تلفیقی هلالی آبگیر با بذرکاری درون هلالی بر پوشش گیاهی و تنوع گونه‌ای در مراتع خشک (مطالعه موردی: مراتع اسفکنی شهرستان بشرویه، خراسان جنوبی)

چکیده مقاله

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثر سامانه تلفیقی هلالی آبگیر با بذرکاری درون آن بر شاخص‌های پوشش سطح خاک و تنوع زیستی در مراتع اسفکنی شهرستان بشرویه در استان خراسان جنوبی بود. نمونه‌برداری از پوشش گیاهی در بهار سال 1403 و در مرحله گلدهی گیاهان غالب به روش سیستماتیک-تصادفی و با استفاده از پلات انجام شد. خصوصیات پوشش گیاهی شامل تراکم، ترکیب، درصد پوشش‌های سطحی خاک، تعداد گونه، شاخص‌های غنای گونه‌ای (مارگالف، چائو۱ و منهینیک)، تنوع گونه‌ای (سیمپسون و شانون-وینر)، یکنواختی گونه‌ای (پیلو) و غالبیت سیمپسون در سه منطقه (داخل هلالی، خارج هلالی و شاهد) اندازه‌گیری و مقایسه شد. نتایج نشان داد که اثر هلالی آبگیر همراه با بذرکاری بر پوشش کریپتوگام‌ها، لاشبرگ، سنگ و سنگریزه و پوشش گیاهی معنی‌دار بود (05/0p≤)، اما بر درصد خاک لخت تأثیر معنی‌داری نداشت (05/0p≥). هم‌چنین هلالی آبگیر بر شاخص‌های تعداد گونه، تعداد پایه، غالبیت سیمپسون، غنای مارگالف، غنای چائو۱ و تنوع گونه‌ای شانون و سیمپسون تأثیر معنی‌دار نشان داد، اما بر غنای منهینیک و یکنواختی گونه‌ای معنی‌دار نبود (05/0p≥). نتایج اندازه اثر مربع امگا نشان داد که هلالی آبگیر بیش‌ترین تأثیر را بر تعداد پایه (96/0) و کم‌ترین تأثیر را بر غنای منهینیک (31/0) دارد. نتایج آزمون نکویی برازش کای اسکوئر نشان داد که در مناطق داخل هلالی آبگیر و بیرون هلالی آبگیر، مدل لوگ-نرمال برازش مناسبی با داده‌های توزیع وفور گونه‌ای دارد که حاکی از پیروی توزیع فراوانی گونه‌ها از الگوی لوگ-نرمال و بیانگر جوامع پایدار و متنوع در این مناطق است.