بازخوانی و تحلیل اشعار به کار رفته در کتیبه‌های آرامگاه ابن‌حسام خوسفی

چکیده مقاله

کتیبه‌های تاریخی در بناهای دوران اسلامی از جهت شناخت آن و آشنایی با فرهنگ دوره¬های مختلف همچون سندی برای بنا حائز اهمیت است. این کتیبه‌ها با موضوعات مختلف و مرتبط با معماری بنا، با خطوط مختلف بر روی سنگ، گچ، چوب، فلز و شیشه نوشته می‌شده است که نقش مهم و تاثیرگذاری را برای معرفی بنا و انتقال اطلاعات ایفا می‌کردند. درباره نقش و ارتباط ادبیات در معماری دوران اسلامی هر چند تحقیقاتی با رویکردهای مختلف انجام شده است ، تنوع ادبی در کتیبه‌های بناهای تاریخی موجب شده که به نقش این کتیبه‌ها از جوانب مختلف پرداخته نشود. داده های این پژوهش توصیفی- تحلیلی و تاریخی با بررسی‌های میدانی و مطالعات اسنادی گردآوری‌ شده است. این پژوهش به بررسی و تحلیل فنی، ادبی و موضوعی کتیبه‌های به کار رفته در آرامگاه ابن‌حسام خوسفی می پردازد و در پی آن است که موضوع، بازۀ زمانی ساخت کتیبه های آرامگاه و نیز مصالح و مواد به کار رفته در آنها را مشخص و تحلیل نماید و در این مسیر هم از منابع کتابخانه‌ای و مشاهده و آزمایش مواد استفاده شده است. . بررسی های صورت گرفته نشان می‌دهد که کتیبه‌های به کاررفته در آرامگاه ابن حسام خوسفی مربوط به دورۀ صفوی تا دورۀ قاجار است که در ابعاد مختلف به خط نسخ و نستعلیق نگارش یافته است و با مصالح سنگ و گچ در بنای آرمگاه به نگارش درآمده است. این کتیبه‌ها موضوعات مختلفی را مانند ستایش پیامبر، شهادت های ثلاثه، اعتقادات شیعی، نگرۀ عرفانی، ترکیب رویکرد شرعی و عرفان صحو(هشیاری)، نام بانی و تاریخ مرمت بنا و ارادت بانیان را به شاعر بیان می‌کنند.