تحلیل مؤلفه‌ای هم‌زمانی واژۀ «شادمانگی» در کلیله‌ودمنه و نقد بازگردانی آن در بازنویسی‌های معاصر

چکیده مقاله

باتوجه‌به دشواری متون ادبی، بازنویسی روشی برای انتقال مفاهیم به خوانندگان امروزی است. ازاین‌رو، بررسی بازنویسی‌ها، به‌عنوان نمایندۀ متون اصلی، از اهمیت بالایی برخوردار است. واژگان در هر مقطع زمانی معمولاً دارای چند مؤلفۀ معنایی خاصی است که بدان در لغت‌نامه‌ها کمتر توجه شده است. این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی بر آن بوده است که واژۀ «شادمانگی» را در کلیله‌ودمنه و با بهره‌گیری از روش مؤلفه‌های معنایی تحلیل کند و اهمیت آنها را در فهم پیام متن بازگو و درنهایت چگونگی بازتاب این واژه را در بازنویسی‌های معاصر کلیله‌ودمنه بررسی و نقد نماید. برای نیل به این هدف، در گام نخست با تحلیل زنجیره‌ای که این واژه در متن اصلی به کار رفته است، مؤلفه‌های معنایی آن مشخص شد، در گام دوم معادل این واژه در بازنویسی‌های معاصر استخراج و با استفاده از فرهنگ‌های معاصر معانی این معادل‌ها روشن گردید. در گام پایانی، به نقد و بررسی معادل‌های این واژه پرداخته شد. یافته‌ها نشان می‌دهد، واژۀ «شادمانگی» نسبت به مؤلفه‌های [+ماندگاری]، [+وابسته‌به یک اتفاق به‌یادماندنی] و [+تجدیدشونده بعد از هر بار اندیشیدن بدان] نشاندار است؛ اما معادل‌های آن در متن بازنویسی، («خوش»، «خوشحال»، «شاد»، «مشعوف») نسبت به این مؤلفه‌ها، خنثی است. به نظر می‌رسد یکی از موانع قابل‌توجه برای انتقال پیام متن اصلی، برگردان این نوع واژگان با مؤلفه‌های ویژه، در بازنویسی‌های کلیله‌ودمنه است.