‌ کتابخانه های عمومی و نیازهای اطلاعاتی زنان باردار روستایی: مطالعه کیفی

چکیده مقاله

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی دیدگاه کتابداران درباره نیازهای اطلاعاتی زنان باردار روستایی، شیوه‌های تأمین آن‌ها و موانع موجود انجام شد. روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی است. از حیث ماهیت و نحوه اجرا نیز از روش مطالعه موردی بهره گرفته است. پژوهش در شهرستان‌های بیرجند و درمیان در استان خراسان جنوبی انجام شد. جامعه پژوهش شامل کتابداران و مسئولان کتابخانه‌های عمومی این دو شهرستان بود. در مجموع ۱۵ نفر به ‌عنوان مشارکت‌کنندگان انتخاب شدند. روش نمونه‌گیری به ‌صورت هدفمند و بر اساس آگاهی، تجربه و دسترسی شرکت‌کنندگان با موضوع پژوهش انجام شد. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. داده‌های به‌ دست‌آمده طی فرایند تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی بررسی و تحلیل شدند. به ‌منظور اطمینان از روایی داده‌ها از روش بازبینی مشارکت‌کنندگان استفاده شد و برای پایایی، توافق بین کدگذاران مورد استفاده قرار گرفت. در نهایت، تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار مکس کیودا انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد نیازهای اطلاعاتی زنان باردار در سه دسته کلی قرار می‌گیرد: نیازهای درونی (استفاده از منابع متنوع و برنامه‌های آموزشی)، نیازهای آگاهانه (ارتقای مهارت‌های زندگی، خانه‌داری و فرزندپروری) و نیازهای رسمی‌شده (آگاهی از مراقبت‌های بارداری، زایمان و سلامت). با این حال، عواملی همچون ضعف سواد اطلاعاتی، محدودیت‌های فردی و خانوادگی، مشکلات مالی و رفاهی، کمبود منابع، ضعف زیرساخت‌های کتابخانه‌ها و نارسایی در خدمات فناوری اطلاعات، مانع دسترسی مؤثر زنان به اطلاعات می‌شود. نتیجه‌گیری: کتابخانه‌های عمومی در خراسان جنوبی ظرفیت بالایی برای پاسخگویی به نیازهای اطلاعاتی زنان باردار دارند، اما به دلیل موانع ساختاری، فرهنگی و فناورانه، نقش آن‌ها محدود مانده است. تقویت همکاری میان کتابخانه‌ها و مراکز بهداشتی، توسعه خدمات آموزشی و سلامت‌محور، ارتقای منابع چاپی و دیجیتال و بهبود زیرساخت‌های فناوری اطلاعات می‌تواند زمینه ارتقای سواد سلامت، کاهش نابرابری اطلاعاتی و توانمندسازی زنان باردار روستایی را فراهم سازد.