اثر تنش سرما بر برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در جمعیت‌های مختلف نرگس شیراز (Narcissus tazetta)

چکیده مقاله

گل نرگس یکی از مهم‌‌ترین گیاهان زینتی و دارویی از خانواده‌ نرگسیان می‌باشد. سرما یکی از تنش‌های غیرزیستی است که همه ساله خسارات قابل توجهی را به اقتصاد و چرخه تولید کشور تحمیل می‌کند. آزمایشی به صورت فاکتوریل با دو فاکتور در قالب طرح کاملاٌ تصادفی با سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند طی سال‌های 99-1398انجام شد. فاکتور A شامل 13 اکوتیپ‌ نرگس (آزادشهر، شهلای ‌شمال، شصت‌پر شمال، ‌شیراز1، ‌شیراز‌2، ‌یاسوج، کوچک‌عطری یاسوج، ‌طبس، خوسف‌1، ‌خوسف‌2، ‌بهبهان‌1، ‌بهبهان‌2 و ‌گچساران) و فاکتورB شامل چهار سطح دمایی (شاهد (دمای محیط)، 5+، صفر و 5‌- درجه سانتی‌گراد) بود. صفات پتانسیل اسمزی، پرولین، مالون دی‌آلدئید، قندهای محلول، فنل و درصد سرمازدگی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که با کاهش دما کلیه صفات افزایش نشان داد. پتانسیل اسمزی و پرولین مهم‌ترین صفات تأثیرگذار بر سرمازدگی بودند. اکوتیپ‌های یاسوج، طبس‌گلشن، شیراز1، کوچک عطری یاسوج، شصت‌پر شمال و آزادشهر حساس‌، اکوتیپ‌های خوسف2 و گچساران مقاوم و اکوتیپ‌های شهلای شمال، شیراز2، بهبهان2، خوسف2 و بهبهان1 اکوتیپ‌هایی حد واسط در مقاومت به سرمازدگی شناخته شدند. به طور کل، اکوتیپ گچساران مقاوم‌ترین و اکوتیپ طبس‌گلشن حساس‌ترین اکوتیپ نسبت به سرمازدگی شناخته شد. توصیه می‌گردد که مقدار تنش در مراحل مختلف رشد گیاه بررسی و آنتی¬اکسیدان¬ها و متابولیت‌های دیگر نیز مدّنظر قرار گیرد. محققینی که علاقمند به تحقیق در زمینه تنش سرما هستند، حتما اکوتیپ‌ها (گچساران مقاوم و طبس گلشن حساس) و صفات مهم‌ شناسایی‌شده (پتانسل اسمزی و پرولین) در این مطالعه را بیشتر مورد واکاوی قرار دهند.