بررسی موضوعی و ساختاری ملمّعات ابن حسام خوسفی

چکیده مقاله

ابن حسام خوسفی شاعر فارسی سرای قرن هشتم و نهم هجری است که علاوه بر مهارت در سرودن اشعار فارسی به‌دلیل تسلط به زبان عربی قسمت قابل‌توجهی از آثار خود را به زبان عربی سروده است و که ملمعات تنها بخشی از توان و مهارت و تسلط وی بر زبان عربی است که همین امر در کنار دیگر مسائل ادبی، سبب شده وی از نظر شهرت در میان شاعران فارسی-سرا، مقام بالایی از آن خود کند. هدف از جستار کنونی بررسی انواع ملمّعات موجود در اشعار خوسفی و بررسی ویژگی¬های محتوایی، ساختاری و بلاغی آن¬ها بوده تا از این طریق به میزان مهارت و عمیق نگاه ادبی و بهره¬گیری از صور خیال توسط وی پی¬برده شود. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به دنبال درک بهتری از ملمّعات خوسفی استنتاج به‌دست‌آمده نشان می¬دهد ملمعّات شاعر در زمینه مضمونی، دربرگیرنده موضوعاتی مانند مدح، موضوعات معنوی و دینی، پند و اندرز و توصیف و ستایش طبیعت می¬باشد که در این میان موضوع مدح از بیشترین بسامد برخوردار است. از منظر زیبایی¬شناسی و کاربست مباحث بلاغی و صور خیال، این اشعار از آرایه¬های ادبی مانند تشبیه، استعاره و مجاز بسیار کمک گرفته¬است.