مینیمالیسم و دلالت های آن در برنامه درسی

Abstract

مینیمالیسم یا ساده گرایی مفهومی چند وجهی است که بسته به زمینه، تعاریف و کاربردهای متنوعی دارد. هدف پژوه ، واکاوی دلالت های نظری مینیمالیسم در طراحی عناصر برنامۀ درسی آموزش عالی است. این مطالعه کیفی و مبتنی بر رویکرد جستار نظرورزانه بود؛ رویکردی که امکان تحلیل مفهومی و تلفیق خلاقانۀ مبانی نظری را با تبیین انتقادی فراهم میآورد. داده ها با استفاده از روش "بررسی مستندات" گردآوری شد و شامل منابعی در حوزه های فلسفه، زیبایی شناسی، روانشناسی و جامعه شناسی مرتبط با مینیمالیسم بود. سپس مفاهیم استخراج شده در پیوند با عناصر برنامۀ درسی بررسی شدند. نتایج نشان داد. که از منظر مینیمالیستی، اهداف آموزشی باید به جای کلی گویی های متداول، گزینش شده، هدفمند و معنادار باشند. محتوای درسی نیازمند بازچینش و حذف اطلاعات زاید است، به گونه ای که پیوستار مفهومی یادگیری تقویت شود. روش های تدریس نیز باید با طراحی فعالیت هایی برای یادگیری مستقل، در عین اجتناب از بار شناختی اضافه، هماهنگ باشند. درنهایت، در بخش ارزشیابی، تمرکز باید از سنجش های صرفاً کمّی به ارزیابی های کیفی و معنادار همچون نمونه کار، خودسنجی و روایت یادگیرنده منتقل شود. مینیمالیسم می تواند به مثابه چارچوبی نظری و انتقادی، در بهبود کیفیت، افزای معنا و تقویت وضوح در برنامه ریزی درسی مؤثر واقع شود. با این حال، اجرای مؤثر آن در بافت آموزش عالی ایران مستلزم مواجهه با چالش هایی همچون مقاومت نهادی، ساختارهای ارزشیابی سنتی و نگرشهای کمّی محور است. این رویکرد میتواند به مقابله با گسترش بی رویه محتوا و روش های غیرضروری در آموزش کمک و فضای یادگیری را به محیطی معنادار و یادگیرنده - محور تبدیل کند.