مطالعه تطبیقی شاخص¬های رقابت¬پذیری در شهرهای حاشیه دریای عمان (مطالعه موردی: دبی، مسقط و چابهار)

Abstract

هدف این مقاله، بررسی و تحلیل رقابت‌پذیری بنادر دبی، مسقط و چابهار براساس معیارهای اقتصادی، زیرساختی، عملکردی و مدیریتی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و از طریق تحلیل اسناد انجام شده و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA کدگذاری و تحلیل گردیده است. چارچوب نظری مطالعه بر مدل الماس پورتر و شاخص‌های کلیدی رقابت‌پذیری استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد دبی با رشد اقتصادی چشمگیر و زیرساخت‌های پیشرفته، در جایگاه نخست قرار دارد؛ مسقط از موقعیتی میانه برخوردار است و همچنان به اقتصاد نفت‌پایه وابسته است؛ و چابهار به‌دلیل ضعف زیرساختی و رشد اقتصادی پایین، در وضعیت رقابت‌پذیری ضعیفی قرار دارد. همچنین دبی با بهره‌مندی از اکوسیستم نوآوری فعال و برنامه‌های محیط‌زیستی مؤثر، از مزیت‌های رقابتی برجسته‌ای برخوردار است. این پژوهش تأکید دارد که چابهار با انجام اصلاحات نهادی، جذب سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها می‌تواند به یک قطب لجستیکی منطقه‌ای تبدیل شود. ارتقای رقابت‌پذیری نیازمند هماهنگی میان عوامل اقتصادی، زیرساختی، انسانی و نهادی است. یافته‌های این مطالعه می‌تواند مبنایی برای تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای مؤثر از سوی مدیران و تصمیم‌گیرندگان بندری باشد.