تحلیل نشانه شناختی کاربرد رنگ در لباس و دست بافته‌های عشایر بویراحمد بر اساس نظریه سپهر نشانه‌ای یوری لوتمان

چکیده مقاله

لباس و دست بافته در فرهنگ عشایر بویراحمد، دو مؤلفه مهم محسوب می‌شوند. معانی گسترده رنگ در فضای فرهنگی عشایر، به اعتقادات، آداب و رسوم و باورهای جامعه آنان اشاره می‌کند. رنگ به‌مثابه یک نماد، ظرفیت معنایی عظیمی دارد که به مخاطب آگاهی می‌دهد و زبان نشانه‌ای را تولید می‌کند. هدف از این پژوهش بررسی کاربرد رنگ در فرهنگ لباس و دست بافته عشایر بویراحمد بر اساس نظریه سپهر نشانه‌ای یوری لوتمان است. این نوشتار، کاربردی و از تحقیقات توصیفی-تحلیلی، با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی یوری لوتمان انجام شده، اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای، میدانی و مستند نگاری گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش، مناطق گُرگو، سَرداب، کاکان، وِزگ، زَنگَوا و گردنه مَلَه‌شوره است. نتایج مشخص می‌کند که رنگ در لباس و دست بافته‌های عشایر بویراحمد، علاوه بر جنبه زیبایی‌شناختی، حامل مفاهیم فرهنگی، اجتماعی و عرفانی است. رنگ در این مؤلفه‌های فرهنگی، به‌عنوان نشانه‌هایی برای انتقال باورها، آیین‌ها و سنت‌های عشایر عمل کرده و پیوندی میان فرهنگ بصری این جامعه و نظام نشانه‌ای هنر اسلامی برقرار می‌کنند. هدف پژوهش: 1. تحلیل نشانه‌شناسی رنگ در لباس و دست بافته‌های عشایر بویراحمد و نقش آن در بیان مفاهیم فرهنگی. 2. بررسی نمادشناسی رنگ در هنر اسلامی و ارتباط آن با فرهنگ عشایر بویراحمد. سوال پژوهش: 1. بر اساس نظام نشانه‌شناسی فرهنگی لوتمان، رنگ در لباس و دست بافته‌های عشایر بویراحمد چه کاربردی دارد؟ و چگونه تبیین می‌شود؟ 2. آیا رنگ‌های پرکاربرد لباس و دست بافته‌های عشایر، با نمادهای رنگ در هنر اسلامی همخوانی دارد؟