پیشایندها و پسایندهای هم آفرینی در بین اعضای هیئت علمی دانشگاه بیرجند

Abstract

این پژوهش با هدف تبیین نقش پیش‌بینی‌کننده‌های مؤثر بر شکل‌گیری هم‌آفرینی و همچنین بررسی پیامدهای آن در محیط دانشگاهی انجام شد. جامعه آماری، اعضای هیئت‌علمی دانشگاه بیرجند در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۴۰۱ (۳۴۱ نفر) بودند که نمونه‌ای به حجم ۱۸۶ به‌طور تصادفی انتخاب شدند. روش شناسی: مطالعه حاضر از نوع توصیفی-پیمایشی و کاربردی است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های هم‌آفرینی (طاهرپور، 1400)، سرمایه اجتماعی (فاندیو و همکاران، 2015)، عزت‌نفس سازمانی (پیرس و همکاران، ۱۹۸۹)، تفکر سیستمی (گلدمن، ۲۰۰۵)، تسهیم دانش (کیم و لی، 2013)، نوآوری سازمانی (اوکاس و ساک، 2013)، یادگیری سازمانی (فام و اسوایزسزک، 2006) و انسجام سازمانی (کاپتین، 2005) گردآوری شد. روایی سازه ابزارها با تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آنها با ضریب آلفای کرونباخ (بین ۰.۷۸ تا ۰.۹۷) تأیید گردید. برای تحلیل داده‌ها از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار AMOS استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که متغیرهای سرمایه اجتماعی (۰.۵۳β=)، تسهیم دانش (۰.۵۲β=)، عزت‌نفس سازمانی (۰.۲۹β=) و تفکر سیستمی (۰.۲۱β=) به‌عنوان پیش‌بینی‌کننده‌های معنادار هم‌آفرینی عمل می‌کنند. همچنین، هم‌آفرینی تأثیر مثبت و معناداری بر پیامدهای سازمانی داشت و قادر به پیش‌بینی نوآوری سازمانی (۰.۶۵β=)، یادگیری سازمانی (۰.۸۴β=) و انسجام سازمانی (۰.۷۴β=) بود. شاخص‌های نیکویی برازش مدل (CMIN/df=3.37، CFI=0.76، RMSEA=0.09) حاکی از برازش قابل قبول مدل مفهومی پژوهش بود. نتیجه: هم‌آفرینی یک فرآیند خودبه‌خودی نبوده و تحقق آن نیازمند فراهم‌آوردن بسترهای اجتماعی، دانشی، روان‌شناختی و شناختی است. نهادینه‌سازی این فرآیند می‌تواند به ارتقای یادگیری، نوآوری و انسجام در دانشگاه بینجامد. بنابراین، تقویت پیش‌بینی‌کننده‌های شناسایی‌شده می‌تواند گامی مؤثر در تبدیل دانشگاه به سازمانی یادگیرنده و نوآور باشد.