واکاوی زیست‌بوم زمینه‌ها و کنش‌های تربیت منابع انسانی کارآفرین محور در دانشگاه فرهنگیان

چکیده مقاله

زمینه: در دنیای امروز، تحولات فناورانه شتابان و تغییر ساختارهای اقتصادی از صنعت‌محوری به دانش‌محوری، توسعه منابع انسانی خلاق و کارآفرین را به اصلی‌ترین عامل رشد پایدار تبدیل کرده است. در این میان، نظام آموزش و پرورش و به‌ویژه نهاد تربیت معلم نقش کلیدی در پرورش مهارت‌ها، نگرش‌ها و ارزش‌های نسل آینده برای مواجهه با چالش‌های قرن بیست‌ویکم ایفا می‌کند. هدف: پژوهش حاضر، با هدف شناسایی و تحلیل زیست بوم زمینه‌ها و کنش‌های تربیت منابع انسانی کارآفرین‌محور در دانشگاه فرهنگیان انجام شده است. روش: این پژوهش، بر مبنای هدف، در ذیل پژوهش‌های کاربردی است که به روش کیفی داده بنیاد انجام‌شده است. قلمرو پژوهش شامل کلیه افراد خبره و آگاه نسبت به مسائل کارآفرینی در سطح سازمان مرکزی دانشگاه فرهنگیان بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و قاعده اشباع نظری 14 نفر از افراد خبره و آگاه نسبت به مسائل کارآفرینی با توجه به ملاک‌های پژوهش، به‌عنوان مشارکت‌کننده انتخاب شدند. داده‌ها از طریق انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مشارکت‌کنندگان جمع‌آوری شد و روند مصاحبه پس از انجام 14 مصاحبه، با استناد قاعده اشباع نظری متوقف گردید و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA2020 و چارچوب سه‌مرحله‌ای کدگذاری اشتراوس و کوربین در قالب کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی انجام شد. به منظور اطمینان از قابلیت اعتبار ابزار گردآوری داده، مصاحبه‌ها به‌صورت گروهی و با حضور دو مصاحبه‌گر انجام گرفت. همچنین؛ تأیید اطمینان مصاحبه‌ها و تحلیل داده‌های کیفی، با استفاده از روش توافق بین‌کدگذاران مقدار (85%) گزارش شد که نشان‌دهنده قابلیت اطمینان بالای فرایند کدگذاری است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که عوامل زمینه‌ای ( عوامل فرهنگی-اجتماعی، اقتصادی و نهادی) ، عوامل علّی (راهبردهای کلان دانشگاهی، تحول برنامه‌های درسی، مدیریت کارآفرینانه و دانش سازمانی)، عوامل مداخله‌گر ( اکوسیستم مطلوب کارآفرینی، تجارب آموزشی و موانع بازدارنده)، راهبردها (تأمین منابع انسانی، توسعه و بهسازی، توانمندسازی روان‌شناختی، ایجاد نگرش سیستمی به توسعه و نظام انگیزشی و نگهداشت ) و پیامدها ( دانشگاهی و جامعه) به‌طور مجموعه‌ای ساختار زیست‌بوم تربیت منابع انسانی کارآفرین‌محور را در دانشگاه فرهنگیان شکل می‌دهند. نتیجه‌گیری: تربیت منابع انسانی کارآفرین‌محور، مستلزم ، بازتعریف نقش دانشگاه فرهنگیان به عنوان نهادی کارآفرین، فضای مناسبی برای پرورش معلمان خلاق و نوآور فراهم است و نتایج این مطالعه به‌عنوان راهنمایی برای اصلاحات ساختاری، فرهنگی و سیاست‌گذاری در جهت ارتقای نظام تربیت معلمان کارآفرین در ایران عمل می‌کند و بر اهمیت سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد در تحول آموزش و پرورش تأکید می‌ورزد.