بررسی اثرات کود زیستی و نانو ذرات آهن بر خصوصیات کمی و کیفی زعفران در شرایط تنش شوری

چکیده مقاله

به منظور بررسی اثر سطوح کود زیستی، نانو کود آهن و شوری آب آبیاری بر خصوصیات کمی و کیفـی زعفـران، آزمایشـی بصـورت فاکتوریـل دو عاملی )کود زیستی و نانو ذرات آهن( در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعهای در شهرستان تربـت حیدریـه در سـال ۱۳۹۷-۹۸ انجام شد و مورد تجزیه مرکب در مکان )شوری( قرار گرفت. عامل کود زیستی در چهار سطح صفر، ۱۰۰۰ ،۵۰۰و ۱۵۰۰کیلوگرم در هکتار و عامل کود نانو ذرات آهن در دو سطح عدم مصرف و کاربرد چهار لیتر در هکتار بودند که در دو شرایط متفاوت شوری آب آبیاری ) ۲/۲۹و ۴/۴۹دسـیزیمـنس بـر متر( بررسی شدند. کود زیستی )بیوارگانیک گرانول شده( در مرحله سلهشکنی )بعد از اولین آبیاری در اواخر مهر ماه و در زمان گاورو شدن مزرعه( اعمال شد. نتایج نشان داد که صفات وزن گل، تعداد گل، وزن خشک کلاله و وزن کلاله + خامه، در شرایط آبیاری با شوری ۲/۲۹دسیزیمنس بر متر نسـبت به شوری ۴/۴۹دسیزیمنس بر متر برتر بودند. همچنین در صفات مذکور، تحت شرایط اعمال آبیاری با شوری ۲/۲۹دسیزیمنس بر متر، بـین سـطوح کاربرد و عدم کاربرد نانو کود آهن اختلاف معنیداری وجود نداشت، اما بررسی برهمکنش شوری و نانو کود آهن نشان داد که در شرایط اعمال آبیاری با شوری ۴/۴۹دسیزیمنس بر متر، کاربرد نانو کود آهن در مقایسه با عدم کاربرد آن، به ترتیب باعث افزایش معنیدار ۳۲/۸ ،۳۳ ،۳۵/۵و ۳۴/۱درصـدی در صفات وزن گل، تعداد گل، وزن خشک کلاله و وزن کلاله + خامه شد. بررسی مقایسات میانگین اثر متقابل سه گانه نشان داد که در هـر دو سـطح شوری ۲/۲۹و ۴/۴۹دسیزیمنس بر متر، در شرایط عدم استفاده از کود زیستی، کاربرد نانو کود آهن توانست بطور معنیداری میـزان کروسـین را ارتقـا دهد؛ اما در شرایط بکارگیری سطوح مختلف کود زیستی، کاربرد نانو کود آهن، میزان کروسین را بطور معنیداری کاهش داد. بطوری که در شوری ۴/۴۹ دسیزیمنس بر متر و کاربرد ۱۰۰۰کیلوگرم در هکتار کود زیستی، کاربرد آهن مقدار کروسین را بـه ۲/۲۹گـرم بـر لیتـر کـاهش داد. بیشـترین میـزان سافرانال در شرایط اعمال شوری ۴/۴۹دسیزیمنس بر متر و در تیمارهای کاربرد ۵۰۰و ۱۵۰۰کیلوگرم در هکتار کود زیستی و کاربرد نانو کود آهـن و همچنین عدم کاربرد کودهای زیستی و نانو آهن مشاهده شد. آبیاری با شوری ۴/۴۹دسیزیمنس بر متر در سطوح کـود زیسـتی )بـه جـزء تیمـار ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار( سبب افزایش معنیدار میزان پیکروکروسین گردید و در این سطح شـوری، کـاربرد ۱۰۰۰کیلـوگرم در هکتـار کـود زیسـتی، میـزان پیکروکروسین را به ۲/۵۳گرم بر لیتر افزایش داد. در مجموع به نظر میرسد که جهت حصول عملکردهای بالاتر، آبیاری بوسیلة آبهای با شوری کمتر و در صورت آبیاری بوسیلة آبهای شور، استفاده از کود آهن جهت تعدیل اثرات شوری قابل توصیه باشد