تحلیل ساختار تذهیب در قرآن خطی موزة چستربیتی دوبلین

Abstract

قرآن خطی موزة چستربیتی دوبلین به تاریخ 927 ه.ق توسط روزبهان محمد شیرازی، کتابت و تذهیب شده¬است. این قرآن به صورتی دست نخورده و کاملاً سالم طی سده¬ها حفظ شده¬است. در کتابت آن انواع خطوط ریحان، محقق، ثلث و نسخ به¬کار رفته¬است و دارای صفحات بسیار پرکار تذهیب در آغاز و انجام می¬باشد. پژوهش حاضر سعی دارد تا با تحلیل ساختاری و ویژگی¬های نقوش و رنگ تزئینات تذهیب این قرآن خطی، سبک کلی حاکم بر آن را روشن نماید. بر این اساس پرسش¬ اصلی پژوهش بر این منوال است: تزئینات تذهیب در قرآن¬ محفوظ در موزه چستربیتی دوبلین دارای چه ویژگی¬های فرمی است؟ این پژوهش از نوع بنیادی است که به روش توصیفی-تحلیلی صورت پذیرفته است، جمع¬آوری منابع تحقیقاتی به روش اسنادی بوده است. جامعه مطالعاتی این پژوهش، شش برگ از قرآن مذکور بوده¬است. نتایج تحلیل تزئینات این قرآن خطی، نشان از ویژگی¬¬های خاص این هنرمند مذهِب دارد به گونه¬ای که تزئینات تذهیب نسخ این قرآن سرشار از آرایه¬های اسلیمی و ختایی، گل¬های شاه¬عباسی قاب¬بندی است در برخی موارد از اسلیمی ماری و ترنچ نیز استفاده شده ¬است در بسیاری از موارد قاب¬بندی تمهیدی برای چینش منظم طیف¬های مختلف تزئینات بوده و متن به انحای مختلف در برگرفته شده¬است. طیف رنگی این تزئینات نیز گسترده بوده و از طلایی و لاجوردی تا آبی و سبز و قرمز و حتی سیاه و سفید را نیز شامل شده است.