| Authors | سیدمهدی رحیمی |
|---|
| Journal | متن پژوهی ادبی Literary Text Research |
|---|
| Page number | 121-143 |
|---|
| Serial number | ۲۶ |
|---|
| Volume number | ۹۴ |
|---|
| Paper Type | Full Paper |
|---|
| Published At | ۲۰۲۳ |
|---|
| Journal Type | Typographic |
|---|
| Journal Country | Iran, Islamic Republic Of |
|---|
| Journal Index | isc،Scopus |
|---|
| Keywords | کلیدواژهها: فرزندنامه, قابوسنامه, نصیحتنامۀ شیخالمقامرین, نقیضه. |
|---|
Abstract
چکیده
فرزندنامه از گونههای مهم و کهن ادبتعلیمی است که والدین باهدف آموزش علوم و تربیت دینی و
اخالقی فرزندان نوشتهاند. فرزندنامهنویسان، همیشه با محدودیتهای رتوریکی روبرو هستند؛ بنابراین، در
پی یافتن شگردهای بالغی برای رفع این مشکل هستند. نقیضهگویی، شگردی بالغی است که با
هنجارشکن ِی سنّتهای اندرزی، باورهای نهادینهشده در مخاطبان را درهم میشکند و با اصل غافلگیری،
میتواند موجب تأثیر بیشتر در مخاطب شود. نصایح شیخالمقامرین، نقیضهای است بر قابوسنامه که ابراهیم
خراسانی برای فرزندش نوشته است. در این مقاله، با رویکرد تطبیقی و تحلیلی، کارکردهای نقیضهگویی در
این اثر بررسی شد. شیخالمقامرین از دو سنّت همیشگیِ موجود در فرزندنامهها که »توجه به سودشخصیِ
فضایل اخالقی« و »قضاوت مردمان زمانه« است، انتقاد میکند و از نقیضه بهره میبرد تا نخست، نابسامانیها
و مفاسد روزگار خود را برای فرزندش تشریح کند تا با وارونهسازی، از رذایل اخالقی دور شود و
همچنین، با نقیضه بر قابوسنامه، موجب ماندگاریِ اثر خود شود.
