ارزیابی اثرات خشکسالی بر خصوصیات خاک و تنوع گونه ای گیاهی ذخیره‌گاه ژنتیکی گیاه دیودال (Ammodendron persicum) در مراتع حاجی آباد خراسان جنوبی

چکیده مقاله

کمبود بارندگی و در پی آن خشکسالی، منجر به تغییراتی در اکوسیستم های مرتعی می¬شود. تشخیص تدریجی این نوسانات، به آسانی نیست. پایش مرتع به منظور تفکیک اثر تغییر اقلیم و مدیریت از جمله تحقیقات مورد علاقه بین متخصصین مرتع می¬باشد. بدین منظور، جهت بررسی روند تغییرات خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و تنوع گونه¬ای گیاهی ناشی از اثرات تغییر اقلیم در یک بازه 11 ساله، ذخیره گاه ژنتیکی دیودال که در این دوره تحت قرق حفاظتی بود انتخاب شد. نمونه¬برداری از خاک و پوشش گیاهی در زمان و مکان مشخص در دو سال بسیار مرطوب (1386-1385) و نسبتاً خشک (1397-1396) بر اساس شاخص خشکسالی ﺑﺎرش اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺷﺪه (SPI) طبق چارچوب مشخص انجام شد. خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در آزمایشگاه تعیین شد. درصد پوشش گیاهی کل، غنا و شاخص¬های عددی تنوع و غالبیت گونه¬ای برآورد شد. نتایج نشان داد که پس از گذشت 11 سال، میزان شن، سیلت و اسیدیته افزایش و رس، هدایت الکتریکی و رطوبت اشباع خاک کاهش معنی¬داری داشته است. بافت خاک نیز از شنی لومی به شنی ریز تغییر پیدا کرده است. همچنین درصد پوشش گیاهی (از 35 درصد به 33/27 درصد)، تعداد پایه (از 4/35 تا 41/21 پایه در هر 4 متر مربع)، غنای کل (از 24 گونه به 18 گونه) و تنوع گونه¬ای (از 73/2 به 924/0) کاهش و غالبیت گونه¬ای (از 16/0 به 75/0) افزایش معنی¬داری داشته است (01/0p<) و وضعیت مرتع از متوسط به وضعیت ضعیف تغییر کرده است. یافته¬های تحقیق نشان می¬دهد که تغییرات درصد لاشبرگ، ماده آلی و آهک خاک به کندی انجام می¬گیرد.