تحلیل هویت زنانه و نقش مادری در مادرانههای شعری شکوه قاس منیا و زهرا موسوی

چکیده مقاله

هدف: این پژوهش با رویکردی تطبیقی به بررسی هویت زنانه و نقش مادری در مادرانه های شعر کودک به عنوان » مادر بودن « به عنوان تجربه ای زیسته و » زن بودن « پس از انقلاب می پردازد و تبیین می کند که نقشی اجتماعی چگونه در گفتمان مادرانه این دوره بازتاب یافته است . روش پژوهش: مطالعه حاضر مبتنی بر رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف و بر تحلیل کیفی عمیق است. در این چارچوب، مادرانه های دو شاعر زن از دو نسل متفاوت شکوه قاسم نیا )نسل متقدم( و زهرا موسوی )نسل متأخر( در سه سطح متن، عمل گفتمانی و بافت اجتماعی بررسی شده اند. جامعه آماری شامل تمامی آثار شعری این دو شاعر در حوزه شعر کودک پس از انقلاب است که از میان آن ها مجموعه های زمین به من گفت « ،» دریا « از قاسم نیا و » نخودی ها « و » حسنی « ،» بازی در حمام « ،» الاغه با تو قهرم « از موسوی براساس بیشترین میزان اشعار مادرانه، به صورت هدفمند »؟ صدای چی بود « و »؟ چی گفت انتخاب شده اند . ی افته ها : نتایج نشان می دهد که در دوره های آغازین پس از انقلاب، گفتمان مسلط مادرانه بر نقش محوری و هویت زدایی استوار بوده و بازنمایی زن عمدتاً در سطح نقش مادری محدود می مانده است. با این حال، در دوره های متأخرتر، عناصر هویت زنانه به تدریج در گفتمان مادرانه حضور یافته و نوعی تنش میان شکل گرفته است . » مادر بودن « و » زن بودن « نت ی جه گ ی ر ی : تحول یادشده سبب شده است که در سروده های نسل جدید، دغدغه های فردی زنان شاعر در کنار مسئولیت های مادری برجسته شود و پیوند میان هویت زنانه و نقش مادری از حالتی یک سویه و هم زیستانه به عرصه ای پویا و قابل تحلیل بدل گردد .