خوانش بینامتنی اسطوره ی میوه ی ممنوعه در سه نمایشنامه ی برتر جشنواره های تئاتر کودک و نوجوان

چکیده مقاله

آثار نمایشی کودک و نوجوان، بهویژه وقتی پدیدآورندگان آنها، در تعاملی بینامتنی با متون کهن، عناصر ساختاری مهمی از قبیل زمان، مکان، شخصیتهای داستانی و گاه حتی همهی یک پیکرهی داستانی را دستمایهی کار خود قرار میدهند، گذشته از فراهمآوردن زمینهی سرگرمی، تفریح و تخلیهی روانی، از سویی کارکرد آموزشی دارد و از دیگرسو بستر مناسبی است برای انتقال میراث نیاکانی )سنتها، آیینها و غیره( به آگاهی نسل امروز. یکی از این آبشخورهایبرجسته، اسطوره و روایتهای اسطورهای استکه هموارهبه اشکال مختلفدرآیینها، باورها و متون ادبی و هنری از جمله داستانها، نمایشنامهها و فیلمنامهها بازتابیافته است. دراین جستاربا بهرهگیری از نظریه‌‌ی بیشمتنیت ژرار ژنت، به شیوهی توصیفی-تحلیلی، چگونگی بازآفرینی اسطورهی میوهی ممنوعه )سیب( در سه نمایشنامهی برتر جشنوارههای تئاتر کودک و نوجوان، بررسی شده است. از مهمترین یافتههای پژوهش حاضر میتوان به این موارد اشاره کرد: نویسندگان این نمایشنامهها بیشتر با بهرهبردن از روش گسترش متن )تراگونگی کمی(، بنمایهی اسطورهای میوهی ممنوعه را بهکار بردهاند. البته در قسمتی از نمایشنامهها نیز برای درک بهتر و جذابکردن نمایش، تراگونگی محتوایی نیز به چشم میخورد. ازاینرو، زوایای پنهان این نمایشنامهها در پیوند با این بنمایهی اسطورهایبهتر فهمیدهمیشود.