بومی سازی شعر آن‌‌گاه پس از تندر از فیلم ُمهر هفتم برگمان

چکیده مقاله

یکــی از زمینههــای تحــول شــعر معاصــر ایــران، الهــام از متــون خارجــی اســت کــه در برخــی مــوارد ایــن تأثیرپذیــری از آثــار ســینمایی صــورت گرفتهاســت. در ایــن فراینــد، الهامگیرنــدگان اغلــب بــا ایجــاد تغییــرات متناســب بــا فرهنــگ مقصــد، بــه بومیســازی پرداختهانــد. در فراینــد الهامگیــری اخــوان ثالــث در شــعر »آن گاه پــس از تنــدر« از فیلــم فلسـفی ُمهــر هفتــم برگمــان، اثــر خارجــی در هنــگام ورود بــه ســپهر نشــانه ِ ای خــودی، از جنبههـای مختلـف تغییراتـی در جهـت ذوق و سـلیقۀ بومـی داشـته اسـت. تبییـن راهکارهـای بومیســازی در حرکــت از متــن مبــدأ بــه متــن مقصــد بــر اســاس نظریــۀ یــوری لوتمــان، اســاس مقالــۀ حاضــر اســت کــه نشــان میدهــد وی بیشــتر تــاش میکنــد بــا مقاومــت و مدیریـت مماشـات، در یـک رابطـۀ قبضـی و محدودکـردن فضـای عملکـردی، فضـای سـنتی را بیشـتر نـگاه دارد و در سـاختار سـنت باقـی بمانـد. بدیـن منظـور از بومیسـازی زبانـی بـه شـکل باسـتانگرایی )آرکائیسـم( زبانـی، کاربـرد کلمـات و تعبیـرات رایـج عامیانـه و کاربـرد اجتماعـی زبـان اسـتفاده کـرده و بـا بومیسـازی تصویـری، تاریخـی، جغرافیایـی، سیاسـی و اجتماعـی در جهـت اسـتعالی متـن خارجـی و نزدیککـردن آن بـا فرهنـگ مقصـد، حرکـت ک رده اس ت؛ امـا در مـواردی انـدک بـا اسـتفادۀ مسـتقیم از عناصـر غیرخـودی در رابطـهای بســطی، تصــور فرهنــگ را از خــودش در هــم میریــزد و بــه نــوآوری میپــردازد.