بررسی زمینه‌های شخصی نویسی با تکیه بر دو مجموعة «روزها» و «روزها در راه»

چکیده مقاله

هر آن¬چه که نویسنده دربارة علایق، عقاید، تجربیات، احساسات و فراز و فرودهای زندگی خود در قالب¬های گوناگون بنویسد، ذیل معنای گستردة شخصی¬نویسی جای می¬گیرد و به جهت تکیه بر« من نویسند» از مهم¬ترین موضوعات ادبیات غنایی به شمار می¬رود؛ اصطلاح شخصی نویسی را می¬توان نزدیک¬ترین ترجمه برای واژة « اتوبیوگرافی» در نظر گرفت؛ البته تفاوتی که میان شخصی¬نویسی و اتوبیوگرافی وجود دارد، گسترده¬تر بودن دامنة شخصی¬نویسی است که تنها مبتنی بر اطلاعات زندگی¬نامه¬ای نیست؛ بلکه شامل گونه¬ها و قوالب مختلف می¬گردد و می¬توان دامنة آن را از یک یادداشت کوتاه تا یک روایت شخصی بلند در نظر گرفت. شخصی¬نویسی در ادبیات معاصر ایران از صد سال گذشته تا امروز و گاه به تقلید از ادبیات غرب، فراز و فرودهای بسیاری را پشت سر گذاشته است و در قوالب گوناگونی مانند زندگی¬نامه، یادداشت¬های روزانه و نامه ظهور پیدا کرده است؛ اما شکل و تمایل به شخصی¬نویسی در دو دهة گذشته، انقلاب تازه¬ای در این گونه ایجاد کرده است و این تغییر و تمایل، ریشه در زمینه¬های شخصی¬نویسی و تغییر در هنجارهای اجتماعی و فرهنگی جامعه دارد. در این تحقیق که به شیوة توصیفی- تحلیلی صورت پذیرفته است، با بررسی مجموعه آثار محمدعلی اسلامی ندوشن و شاهرخ مسکوب به عنوان پرچم¬داران شخصی¬نویسی در ادبیات معاصر و با تکیه بر دو اثر «روزها» و «روزها در راه» که مصداق بارز شخصی¬نویسی هستند به سه زمینة تجربه، میل به جاودانگی و التیام دست یافتیم؛ سه مؤلفه¬ای که نه تنها زمینه-ساز نگارش مجموعه¬های منتخب این پژوهش است بلکه به جهت گسترش، عمق و کارایی می¬تواند چهارچوب و زمینه¬ای برای هر متن من¬محور باشد.