اثر سطوح مختلف اسید هیومیک و تراکم کاشت بر فعالیت آنتی اکسیدانی و خواص بیوشیمیایی گیاه دارویی (Trigonella foenum- graecum L.)

چکیده مقاله

شنبلیله ) Trigonella foenum- graecum L. ( یکی از گیاهان دارویی مهم محسوب می شود و استفاده از نهاده های آلی به عنوان یک عامل مهم برای دستیابی به حداکثر عملکرد این گیاه می باشد. به منظور بررسی اثر اسید هیومیک و تراکم کاشت برر فاالیرت آنتی اکسیدانی و خصوصیات بیوشیمیایی)ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی، آنتوسیانین، قند و رنگیزه های فتوسنتزی( شرنبلیله ، آزمایشر ی در سال زراعی 1396 به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه بیرجند اجررا شرد. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح اسید هیومیک ) 0 ، 5 و 10 کیلوگرم در هکتار( و دو سرطح ترراکم کاشرت ) 25 و 50 بوتره در مترمربع( بودند. باد از اعمال تیمارها و در مرحله گلدهی کامل و قبرل از مرحلره رسریدگی فیزیولروژیک ی گیراه ، نمونره هرا یی از برگهای گیاه شنبلیله تهیه و صفات بیوشیمایی آن اندازه گیری شدند. نتایج آزمایش نشران داد کره اسریدهیومیک برر اکثرر صرفات بیوشیمیایی شنبلیله )فاالیت آنتی اکسیدانی، میزان فنل کل، فلاونوئید کل و میزان کربوهیدرات( مانیدار شرد ، بطوریکره بیشرتر ین فاالیت آنتی اکسیدانی ) 6 / 64 درصد( و میزان کربوهیدرات ) 73 / 6 میلی گرم برگرم( برگ گیراه از تیمرار 10 کیلروگرم برر هکترار اسیدهیومیک و کمترین فاالیت آنتی اکسیدانی ) 0 / 50 درصد( و میزان کربوهیدرات ) 45 / 3 میلی گرم برگرم( از تیمار شاهد حاصرل گردید. همچنین کاربرد اسید هیومیک سبب افزایش مانری دار رنگیرزه هرا ی فتوسرنتزی )کلروفیرل کرل، a ، b و کارتنوئیرد( شرد، بطوریکه بیشترین میزان کلروفیل کل در تیمار 10 کیلوگرم بر هکتار اسید هیومیک )با 51 / 4 میلی گرم بر گرم( و کمترین میزان آن ( 18 / 3 میلی گرم بر گرم( از تیمار شاهد بدست آمد. با توجه به نتایج، بیشترین میزان فلاونوئید با 43 / 6 میلی گرم بر گرم در تراکم 25 بوته در مترمربع و کمترین میزان فلاونوئید با 46 / 5 میلی گرم بر گرم در تراکم کاشت 50 بوته در مترمربع مشاهده گردید. اثرر متقابل اسید هیومیک و تراکم کاشت هم بر میزان فنول و فلاونویید گیاه مانی دار شد، بطوری کره بیشرتر ین میر زان فنرول ) 07 / 42 میلی گرم بر گرم( در تیمار 10 کیلوگرم بر هکتار اسید هیومیک با تراکم کاشت 25 بوته در مترمربع و کمترین میزان فنول ) 86 / 41 میلی گرم بر گرم( در تیمار شاهد با تراکم کاشت 25 بوته در مترمربع بدست آمد. بر اسرا نترایج ایرن آزمرایش ، اسرتفاده از 10 کیلوگرم در هکتار اسید هیومیک و تراکم کاشت 25 بوته در مترمربع، نقش موثری در افزایش فاالیت آنتری اکسریدانی و صرفات بیوشیمایی )میزان فنل کل، فلاونوئید، آنتوسیانین، قند( شنبلیله داشت، هرچند تیمارهای آزمایش، نتوانسرت آنتوسریانین را تحرت تاثیر خود قرار دهد.