بررسی محتوایی شعر عاشورایی غلامحسین یوسفی در کتاب صحبت سجاده‌ها

Abstract

حماسۀ بزرگ عاشورا و قیام جاودانۀ امام حسین(ع) از چنان جایگاهی برخوردار است که اندیشۀ حقیقت‌جوی آدمی را در هر گوشه از جهان به تامل و تفکر فرامی‌خواند. غلامحسین یوسفی متخلص به ناقوس از شاعران بزرگ خراسان جنوبی و از شعرای دیار ابن حسام خوسفی است که ارادت خاصی به این شاعر بزرگ آیینی و هم‌ولایتی خود داشته و می‌توان گفت خصوصا در سرودن اشعار آیینی متاثر از او بوده است. ناقوس در جوانی با صوت خوش سروده‌هایش را برای عزاداران حسینی می‌خوانده است. جایگاه ناقوس در مراسم عاشورای خوسف به‌قدری ممتاز است که در مجالس مهم و باشکوهی که در محرم برپا می‌شود نوحۀ پایانی از سروده‌های ناقوس انتخاب می‌گردد..اما به‌صورت مشخص سروده‌های عاشورایی او در کتاب صحبت سجاده‌ها تجلی یافته است به طوری که بیش از دو سوم کتاب دربارۀ عاشورا و مفاهیم عاشورایی است. مخصوصا در قسمت هفت نای بریده، شاعر به زیبایی تمام حق مطلب را دربارۀ عاشورا ادا کرده است و همین طور در نوحه‌های عاشورایی که در قسمت پایانی کتاب آمده مفاهیم و ارزش‌های حماسۀ عاشورا خیلی پررنگ است.لذا در این مقاله به بررسی محتوایی اشعار عاشورایی ناقوس با تاکید بر این کتاب پرداخته‌ایم. نتایج بررسی نشان می‌دهد که استاد ناقوس تعداد محدودی از شخصیت‌های اصلی عاشورا چه مثبت و چه منفی را با توجه به موقعیتشان در نهضت عاشورا به خوبی تصویر کرده و مضامین ارزشمند عاشورایی مانند ایثار و فداکاری و شهادت‌طلبی امام حسین(ع)، غیرت حضرت ابالفضل‌العباس(ع)، صبر حضرت زینب(س) و همچنین شخصیت‌های منفی واقعۀ عاشورا از جمله یزید، حرمله، شمر، عمرسعد و... را نشان داده‌است.