شناسایی و اولویت بندی نیازها، انگیزاننده ها و موانع ورزشی دانشجویان علوم پزشکی بیرجند

چکیده مقاله

هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی نیازها، انگیزاننده ها و موانع ورزشی دانشجویان علوم پزشکی بیرجند در زمینه ورزش‌های همگانی بود. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و از نظر هدف، کاربردی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در سال تحصیلی ۱۴۰۴-1405 بود. از میان ۴۰۴۵ دانشجو، ۳۸۱ نفر با توجه به جدول مورگان با نمونه‌گیری در دسترس از دانشکده‌ها و مقاطع مختلف انتخاب شدند و پس از جمع‌آوری پرسشنامه‌ها، 376 پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ابزار پژوهش، پرسشنامه محقق‌ساخته بر اساس مطالعه کتابخانه‌ای و پرسشنامه اتقیا (۱۳۸۶) با سه بخش ابعاد نیازسنجی، عوامل انگیزاننده و موانع مشارکت ورزشی بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های آلفای کرونباخ، کالموگروف-اسمیرنف و فریدمن با استفاده از نرم‌افزار SPSS24 استفاده شد. نتایج نشان داد میانگین فعالیت ورزشی دانشجویان بر حسب سال و ساعت در هفته به ترتیب ۴۲/۶ و ۹۶/۴ بود. در مولفه‌های نیازسنجی، وضعیت دسترسی به فضای ورزشی (میانگین ۵۶/۴)، ایجاد زمینه روانشناختی (میانگین ۴۰/۴) و وجود امکانات مناسب (میانگین ۲۱/۴) مهم‌ترین شاخص‌ها بودند. در بین انگیزاننده‌های مشارکت، ابعاد اجتماعی (۵۱/۳)، کسب آمادگی بدنی (۴۷/۳) و علاقه و لذت (۳۶/۳) دارای بیشترین اهمیت بودند. در بین موانع مشارکت، موانع سکونتی (۵۴/۳)، رفتاری (۴۷/۳) و روانشناختی (۴۱/۳) بالاترین اولویت را داشتند. آزمون فریدمن نشان داد تفاوت معنی داری بین اولویت عوامل انگیزاننده و موانع مشارکت ورزشی دانشجویان در سطح 5 درصد وجود دارد. پیشنهاد می‌شود مسئولان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با توجه به اولویت‌های شناسایی‌شده، نسبت به بهبود دسترسی به فضاهای ورزشی، تقویت انگیزه‌های اجتماعی و رفع موانع سکونتی و رفتاری، زمینه مشارکت هرچه بیشتر دانشجویان را در فعالیت‌های ورزشی فراهم آورند.