فرسودگی شغلی معلمان در نظام آموزشی: دلایل، پیامدها ،راهکارها

Abstract

فرسودگی شغلی یک ی از خطرات شغلی شایع در میان معلمان است که با پ یامدهای فردی و سازمانی گستردهای همراه است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و طبقهبندی مفهومی شواهد منتشرشده دربارهی دلایل، پیامدها و راهکارهای پی شگیری از فرسودگی شغلی معلمان انجام شد. روش پژوهش از نوع مرور تحلیلی است. منابع از پایگاههای بینالمللی ScienceDirect ، Web of Science ، Scopus ، Google Scholar و Springer و نیز پایگاههای فارسی SID ، Noormags و Magiran عمدتاً در بازهی زمانی 2۰1۵ تا 2۰2۵ با استفاده از کلی دواژههای فارسی و انگلیسی مرتبط جستوجو شدند و دادهها با روش تحل یل محتوایی متنی استخراج گردید . یافتهها نشان داد که دلایل اصلی فرسودگی معلمان در پنج محور تقاضاهای شغلی )مانند حجم کاری زیاد (، تقاضاهای هیجانی و شناختی )مانند مشکلات رفتاری دان شآموزان و نیاز به چابک ی روا نشناختی(، کمبود منابع شغلی )مانند کاهش حمایت سازمانی و خانوادگی(، کمبود منابع شخصی )مانند خودکارآمد ی پایین و ادراک تهدیدآمیز از موقعی تهای شغلی( و ناسازگاری ارزشها و کاهش معنا )مانند باورهای غیرمنطقی و نگر شهای منفی نسبت به حرفه( و نابرابری بین تلاش و پاداش طبقهبندی میشود. پیامدهای فرسودگی در دو سطح فردی )آسیبهای جسمی و روانی( و حرفهای مشاهده شد. سه دست هی اصلی راهکارها شامل مداخلات بینفردی )حمایت اجتماعی و ذهنآگاهی، درمان و فعالیتهای بدنی(، روا نشناختی درونفردی )تقویت امید، راهبردهای مقابلها ی، ارتقای هوش هیجانی و معنوی( و تحولی-انگیزش ی )آموزش شادی و ایجاد توازن کار-زندگی( پیشنهاد گردید. طبق نتا یج، پیشنهاد میشود آموزشوپرورش با طراحی برنامههای آموزشی و حمایت حرفهای از معلمان مثلا از طریق شبک هی همکاران د ر