نقش انگیزش شغلی در رفتار نوآورانه، با میانجی تعلق شغلی معلمان دوره آموزش ابتدایی شهر بیرجند

Abstract

در عصر حاضر، معلمان برای تدریس مؤثر به دانش‌ها، مهارت‌ها و نگرش‌های نوینی نیاز دارند که عمدتاً از طریق رفتار نوآورانه معلم محقق می‌شود. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش انگیزش شغلی در رفتار نوآورانه معلمان دوره ابتدایی شهر بیرجند با میانجی‌گری تعلق شغلی بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه معلمان دوره ابتدایی شهر بیرجند در سال تحصیلی ۱۴۰۲- 1401 به تعداد ۹۰۰ نفر بود. حجم نمونه بر اساس جدول کرجسی و مورگان (۱۹۷۰) برای جامعه ۹۰۰ نفری ۲۶۹ نفر محاسبه شد؛ با این حال، با توزیع ۲۸۰ پرسشنامه برای جبران ریزش احتمالی و دستیابی به نرخ پاسخ‌دهی بالا، ۲۸۰ نفر نهایی تحلیل شدند. نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انجام گرفت؛ به این صورت که شهرا بیرجند به سه ناحیه شمال، جنوب و مرکز تقسیم گردید و از لیست رسمی مدارس ابتدایی هر ناحیه (اداره آموزش و پرورش بیرجند، سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲)، مدارس به صورت تصادفی ساده انتخاب و تمامی معلمان مدارس منتخب وارد نمونه شدند. توزیع جنسیت، سابقه تدریس و مدرک تحصیلی در سه ناحیه مشابه جامعه آماری بود و تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد (05/0<P). ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های استاندارد رفتار نوآورانه کانتر (۱۹۸۸)، انگیزش شغلی هرزبرگ (۱۹۶۶) و تعلق شغلی جلیلیان (۱۳۹۵) بود. روایی صوری و محتوایی ابزارها توسط گروهی از متخصصان مدیریت آموزشی و روان‌شناسی تربیتی تأیید گردید. پرسشنامه‌های کانتر و هرزبرگ با روش ترجمه-بازترجمه تطبیق فرهنگی یافتند و روایی سازه‌ای آن‌ها در مطالعات قبلی در جامعه معلمان ایرانی تأیید شده بود. پایایی ابزارها با استفاده از آلفای کرونباخ در مطالعه حاضر به ترتیب 92/0، 86/0 و 89/0 به دست آمد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های رگرسیون و تحلیل مسیر در سطح معناداری 05/0 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که رابطه مستقیم اولیه بین انگیزش شغلی و رفتار نوآورانه ضعیف و غیرمعنادار است، اما در مدل کامل با میانجی تعلق شغلی، این رابطه معنادار می‌شود و تعلق شغلی نقش میانجی دارد (اثر غیرمستقیم 20/0).