تحلیل علم‌سنجی پژوهش‌های برتر الهیات اسلامی: بررسی ۵۰ مقاله پرتأثیر بر اساس شاخص استناد محلی

چکیده مقاله

هدف: این مطالعه با هدف ارائه یک تحلیل علم‌سنجی نظام‌مند از پنجاه مقاله پژوهشی پرتأثیر در حوزه الهیات اسلامی انجام شد تا ساختار دانش، الگوهای تولید علم و روندهای پژوهشی غالب شناسایی شود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از رویکردی ترکیبی شامل تحلیل کمی علم‌سنجی و تحلیل محتوای کیفی بهره می‌برد. داده‌ها از طریق جست‌وجو در پایگاه اسکوپوس با کلیدواژه‌های مرتبط گردآوری و در نهایت پنجاه مقاله برتر منتشرشده بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۴ انتخاب شدند. معیار اصلی گزینش، شاخص نرمال‌شده استناد محلی بود که تأثیر مقالات را متناسب با سن و حوزه موضوعی می‌سنجد. تحلیل‌ها با نرم‌افزار Bibliometrix در محیط R انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد انتشار مقالات پرتأثیر به‌ویژه پس از سال ۲۰۱۹ روندی صعودی و شتاب‌دار داشته است. کشورهای جنوب شرق آسیا، به‌خصوص اندونزی و مالزی، کانون‌های اصلی تولید این پژوهش‌ها هستند. در سطح نهادی، دانشگاه مالایا و دانشگاه محمدیه سوراکارتا بیشترین سهم را دارند. از نظر موضوعی، الهیات کاربردی و سلامت، مطالعات محاسباتی و زبان‌شناختی، آموزش و مطالعات اجتماعی، الهیات نظری و مطالعات تطبیقی، فقه و سیاست، و اقتصاد اسلامی مهم‌ترین حوزه‌ها هستند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد الهیات اسلامی از رویکردی سنتی به سوی رویکردی مسئله‌محور، میان‌رشته‌ای و فناورانه در حال حرکت است. این مطالعه با ترسیم نقشه‌ای جامع از آثار پرتأثیر، مبنایی داده‌محور برای فهم تحولات معاصر فراهم می‌کند. محدودیت‌ها شامل اتکا به اسکوپوس و ناتوانی شاخص در بازنمایی کامل ابعاد اجتماعی تأثیر است. پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آینده با استفاده از پایگاه‌های مکمل و رویکردهای کیفی، اعتبار و تعمیم این نتایج را بیشتر بررسی کنند. این رویکرد می‌تواند به سیاست‌گذاری علمی دقیق‌تر، بهبود برنامه‌های درسی، و هدایت مسیرهای نوین آموزش و پژوهش در حوزه الهیات اسلامی در سطوح ملی و بین‌المللی کمک قابل‌توجهی نماید.