تحلیل محتوای کمّی کتاب فارسی پایه هشتم بر اساس اصول طراحی هیجانی

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کمّی کتاب درسی فارسی پایه هشتم دوره اول متوسطه بر اساس اصول طراحی هیجانی انجام شد. این مطالعه به روش تحلیل محتوای کمّی و با استفاده از نرم‌افزار مکس کیودا نسخه 2024 انجام گرفت. چارچوب تحلیلی پژوهش شامل سه مؤلفه اصلی (عناصر متنی، تصویری و تکمیلی) و شاخص‌های فرعی مرتبط با هر مؤلفه بود. در مجموع 1117 مورد از عناصر طراحی هیجانی در کتاب مورد مطالعه شناسایی شد. در مؤلفه عناصر متنی، بیشترین فراوانی مربوط به شاخص «تنوع و تناسب رنگ با متن» (رنگ صورتی با 165 مورد) و کمترین فراوانی مربوط به رنگ خاکستری و «متن در قالب طنز» (صفر مورد) بود. در مؤلفه عناصر تصویری، شاخص «رنگ‌های مختلف تصاویر و اشکال» (رنگ سرد-سبز با 136 مورد) بیشترین و «انسان‌سازی تصویر» (1 مورد) کمترین فراوانی را داشت. در مؤلفه عناصر تکمیلی نیز، «ارتباطات غیرکلامی و حسی» (2 مورد) بیشترین و «چندرسانه‌ای‌ها و انیمیشن» (صفر مورد) کمترین میزان توجه را به خود اختصاص دادند. یافته‌ها نشان می‌دهد اگرچه کتاب فارسی پایه هشتم از نظر بصری و رنگ‌آمیزی نسبتاً غنی است و تا حدی به اصول زیبایی‌شناختی و هیجانی توجه دارد، اما جنبه‌های عمیق‌تر طراحی هیجانی مانند طنز، انسان‌سازی، چندرسانه‌ای، انیمیشن و ارتباطات غیرکلامی عملاً مورد غفلت قرار گرفته‌اند.